Selecteer een pagina

Wie de hal van De Verbinding BV binnenstapt, waant zich in een timmerfabriek zoals ze op tal van bedrijventerreinen te vinden zijn. Net als in die fabrieken is het ook hier aan de Osloweg moeilijk om je verstaanbaar te maken tegenover het personeel. Maar waar dat bij al die andere fabrieken vooral te maken heeft met de luidruchtige machinerie en de bijbehorende gehoorbescherming, ligt dat hier net even anders. Van de 29 medewerkers die hier rondlopen, zijn er liefst 19 geheel doof. De Verbinding BV is naast een succesvolle timmerfabriek namelijk ook een sociale onderneming, met als doel doven een bevredigende baan en daarmee een zo volwaardig mogelijke positie in onze maatschappij te bieden. 

Tekst: Jelte Stol
Fotografie: Jan Buwalda

‘Als je dat vertelt, denken mensen in eerste instantie vaak dat we een dik gesubsidieerd werkbedrijf zijn, waar alleen maar kromme pallets worden gemaakt’, zo zegt oprichter en directeur Toine van Bijsterveldt. ‘Maar dat is slechts beeldvorming: in werkelijkheid draaien we mee in de bovenkant van de markt en gelden voor ons precies dezelfde spelregels als voor elke andere onderneming in Nederland. Naast de standaardregelingen voor medewerkers met een arbeidsbeperking ontvangen wij geen eurocent subsidie. Ook wij moeten gewoon zorgen voor gezonde marges, willen we niet failliet gaan. Het verschil is alleen dat geld verdienen niet ons hoofddoel is: dat is het bieden van werkgelegenheid aan onze dove medemens.’

Van Bijsterveldt begon De Verbinding BV zo’n 11,5 jaar geleden. Als vader van een doof geboren zoon had hij van dichtbij meegemaakt hoe lastig het voor dove mensen is om een plekje in de maatschappij te veroveren. ‘De dove gemeenschap heeft zich pas relatief kortgeleden weten te ontworstelen aan een gigantisch sociaal isolement’, zo geeft hij aan. ‘Wat veel mensen zich niet realiseren, is dat veruit het grootste deel van de mensen die doof zijn geboren of dat vlak na hun geboorte zijn niet kunnen lezen en schrijven. Ons hele taalsysteem is gebaseerd op klank. Als je volledig doof bent kun je daar dus helemaal niks mee. Als horende weet je welke klank bij welke letter hoort, maar voor doven zijn letters enkel krabbeltjes zonder enige betekenis.’

Het maakt de scholing van doven er vanzelfsprekend niet gemakkelijker op. ‘En dan was er ook nog de bizarre situatie dat bijna een eeuw lang het gebruik van gebarentaal wereldwijd ontmoedigd werd. In 1880 werd tijdens een internationaal congres van dovenonderwijzers besloten dat gebarentaal geweerd moest worden. Volgens de heren zou het slecht zijn voor de taalontwikkeling van dove kinderen’, schampert Van Bijsterveldt. ‘Ongeveer een eeuw lang werd in het dovenonderwijs daarom gewoon gepraat tegen de leerlingen, die enkel door te liplezen konden meekrijgen waar een les over ging. Pas tegen 1990 werd gebarentaal als taal erkend en werd het ook in het onderwijs ingevoerd.’

Tot die tijd was het dovenonderwijs en daarmee ook de maatschappelijke positie van onze dove medemens een ramp, zo stelt Van Bijsterveldt. ‘En dan helpt het ook niet mee dat het maar een klein en onzichtbaar wereldje is: slechts één op de duizend mensen is volledig doof.’ Gelukkig is er met de acceptatie van gebarentaal en de komst van snel internet, waardoor je wereldwijd visueel kunt communiceren, veel veranderd. ‘Maar ondertussen waren zo’n 11,5 jaar geleden nog altijd vrijwel alle doven werkloos. Ik was zelf inmiddels in de belangenbehartiging voor doven terechtgekomen en had zodoende een netwerk opgebouwd in het wereldje. Het idee om dan zelf maar een bedrijf met dove werknemers te beginnen was snel geboren, maar er moest natuurlijk wel een businessplan komen.’

Toevallig kwam Van Bijsterveldt rond die tijd in contact met de gebroeders Schipper van de gelijknamige kozijnenfabriek in Opmeer. ‘Hun bedrijf liep als een trein: ze konden de vraag niet aan en waren van plan uit te breiden. Ik heb toen voorgesteld om een dovenbedrijf op te richten dat als toeleverancier voor Schipper Kozijnen zou functioneren en zij gingen akkoord. Eén klein probleempje: ik had nul verstand van kozijnen en dakkappellen.’ Uiteindelijk bood een bevriende aannemer – met net als Van Bijsterveldt een dove zoon – uitkomst. ‘Hij bracht de nodige kennis in en zo konden we in 2007 De Verbinding BV als volwaardige timmerfabriek inschrijven bij de Kamer van Koophandel.’

Inmiddels werken er 29 mensen bij het Groningse bedrijf, waarvan er 19 doof zijn. In opdracht van aannemers en bouwbedrijven werken zij aan tal van hoogwaardige constructies: van aluminium kozijnen en schuifpuien tot volledige dakkappellen en verdiepingen van hout. De opleiding van de dove vaklieden neemt het bedrijf voor eigen rekening. ‘Vanzelfsprekend gaat het vooral om beeldend onderwijs: alles wordt direct in de praktijk en met voorbeelden aangeleerd. De begeleiding komt deels van een technisch docent en deels van de horende collega’s, die stuk voor stuk jarenlange vakervaring hebben. Gedurende hun carrière binnen het bedrijf groeien de medewerkers zo steeds verder in hun capaciteiten. Wie talent heeft, schopt het uiteindelijk tot volledig zelfstandig werkend vakman/-vrouw.’

En die zetten elke dag weer puik werk neer, zo is te zien aan de Osloweg. De dakkappellen staan in de rij om de fabriek te verlaten en ook de aluminium kozijnen en schuifpuien vinden dankzij het uitmuntende vakwerk gretig aftrek bij bouwbedrijven en aannemers. Een belangrijk succesnummer is momenteel de prefab meterkast, die samen met bouwbedrijf Van Wijnen werd ontwikkeld. ‘Over het algemeen worden de nutsvoorzieningen in woningen pas aangelegd aan het einde van het bouwproces. Daardoor komt het vaak voor dat de verwachte opleverdatum niet gehaald kan worden. Onze prefab meterkast kan direct na de fundering geplaatst worden en dan kunnen zaken als water en licht ook direct worden aangesloten. Om die essentiële zaken heen kun je het huis dan verder opbouwen en als je klaar bent kunnen het kozijn, het dakje en de deur van de meterkast hergebruikt worden in een volgende woning.’  

Al met al hebben de vaklui van De Verbinding BV hun handen vol aan de vele diverse opdrachten. ‘Momenteel zitten we fysiek aan onze max’, zo geeft Van Bijsterveldt aan. ‘Vorig jaar hebben we de Ambachtelijke Timmerfabriek Groningen overgenomen. Het zou mooi zijn als we de komende jaren kunnen doorgroeien naar 25 dove medewerkers. Uiteindelijk is het ons daar immers om te doen. We willen groeien omdat we dove mensen aan een bevredigende baan willen helpen.’

Social Return on Investment (SROI)

Het Rijk neemt sinds 1 juli 2011 bij inkopen en aanbestedingen ‘social return’ als contractvoorwaarde op. Deze maatregel houdt in dat bij overheidsaanbestedingen boven de 250.000 euro ook mensen met een grote(re) afstand tot de arbeidsmarkt, zoals bijvoorbeeld doven, moeten worden ingezet. Gemeenten kunnen de concrete invulling voor social return naar eigen inzicht vormgeven en vaak ligt de aanbestedingsdrempel voor SROI lokaal lager dan 250.000.

In dit licht kan voor veel organisaties een samenwerking met een ‘social enterprise’ als De Verbinding BV aantrekkelijk zijn. De SROI-activiteiten mogen namelijk ook worden uitgevoerd door een onderaannemer of toeleverancier. Doordat De Verbinding BV veel dove mensen in dienst heeft, kunt je door een samenwerking met de timmerfabriek dus eenvoudig aan de gestelde aanbestedingscriteria voldoen.